Brandon Sanderson is al jaren een begrip in de fantasywereld, bekend om zijn ongekende productiviteit, complexe magiesystemen en meesterlijke plotstructuren. Maar wat hem echt onderscheidt van veel andere auteurs, is de creatie van de Cosmere: een overkoepelend, gedeeld universum waarin de meeste van zijn series én standalone romans zich afspelen. De Cosmere is geen gewone fantasywereld, maar een collectie van planeten, culturen en magiesystemen, die allen verbonden zijn door een diepere, kosmische mythologie.
De oorsprong: De Versplintering van Adonalsium
De Cosmere vindt zijn oorsprong in een mythische gebeurtenis: de Versplintering van Adonalsium. Adonalsium was de oorspronkelijke, goddelijke kracht van de creatie. In een gebeurtenis uit het verre verleden (bekend als The Shattering) werd deze kracht in zestien fragmenten gebroken. Deze fragmenten, bekend als Shards, dragen elk een aspect van de goddelijke essentie (zoals Preservation, Ruin, Honor of Odium).
Zestien mensen namen de Shards op en werden goddelijke entiteiten die zich vestigden op verschillende planeten in de Cosmere. Elke planeet (‘Shardworld’) heeft de invloed van de aanwezige Shard(s) op zijn cultuur, omgeving en, cruciaal, zijn magiesysteem.
Het Fundament: Magie en de Drie Rijken
Wat alle Cosmere-verhalen met elkaar verbindt, is de overkoepelende theorie achter magie, die Sanderson Investiture noemt, een soort spirituele energie. Alle magische krachten, van Allomantie in Mistborn tot Surgebinding in The Stormlight Archive, zijn manifestaties van deze universele energie.
De werkelijkheid in de Cosmere bestaat uit drie Rijken (Realms):
- Physical Realm: De fysieke wereld zoals personages die ervaren.
- Cognitive Realm (The Shadesmar): Het rijk van gedachten, ideeën en bewustzijn. Het is een medium dat ‘Worldhoppers’ gebruiken om tussen planeten te reizen.
- Spiritual Realm: Het rijk van ziel en Connectie, waar de spirituele blauwdruk van wezens en de Shards van Adonalsium bestaan.
De Grote Series en hun plaats in de Cosmere
Hoewel je elke serie afzonderlijk kunt lezen en ervan kunt genieten, verrijkt het begrijpen van de Cosmere de leeservaring door het herkennen van de verborgen verbindingen.
1. Mistborn (De Scadrial Saga)
- Planeet: Scadrial
- Shards: Preservation (Behoud) en Ruin (Ondergang).
- Magiesysteem: Allomantie (het verbranden van metalen in het lichaam voor kracht) en Feruchemie (het opslaan van attributen in metalen). De serie is opgedeeld in ‘Eras’, die elk een andere technologische fase van de planeet laten zien: van traditionele fantasy (Era 1) tot een industriële cowboy-achtige setting (Era 2).
2. The Stormlight Archive (De Roshar Saga)
- Planeet: Roshar
- Shards: Honor (Eer) en Cultivation (Cultivatie), met een grote dreiging van Odium (Haat).
- Magiesysteem: Surgebinding, gedreven door de stormenergie Stormlight, maakt het mogelijk om te binden met magische geesten (Spren) en krachten zoals zwaartekracht of genezing te manipuleren. Dit is Sandersons grootste en meest epische reeks.
3. De zelfstandige romans (stand-alones)
Deze boeken dienen vaak als uitstekende startpunten voor de Cosmere en introduceren de basisconcepten op één enkele planeet:
- Elantris: De planeet Sel, waar de magie werkt door geografische vormen na te tekenen.
- Warbreaker: De planeet Nalthis, waar magie (BioChroma) wordt aangedreven door ‘Breath’ (de levensadem) en kleuren.
- Tress of the Emerald Sea, Yumi and the Nightmare Painter en The Sunlit Man: Dit zijn recente ‘Secret Project’-romans die de grenzen van de Cosmere verder verkennen, vaak met een meer interstellaire focus.
De Rode Draad: Hoid en de Worldhoppers
De meest zichtbare verbinding in de Cosmere is het mysterieuze figuur Hoid (ook bekend onder verschillende aliassen). Hoid is een onsterfelijke Worldhopper die op vrijwel elke Shardworld verschijnt, vaak als miniem nevenpersonage of als verhalenverteller. Naast Hoid zijn er ook andere “worldhoppers” en organisaties die in meerdere boeken verschijnen, zoals de “Seventeenth Shard”, een groep die de wereldhoppers probeert te controleren en te catalogiseren. Deze elementen voegen een laag van diepgang en intrige toe, waardoor lezers die verder kijken dan de individuele verhalen, een rijkere ervaring krijgen.
De Cosmere is zo ontworpen dat lezers de series los van elkaar kunnen waarderen, maar beloont degenen die dieper graven met een gelaagd meta-verhaal over goddelijke strijd, de aard van magie en de evolutie van een intergalactische beschaving.
Waarom is de Cosmere zo Interessant?
- Innovatieve Magiesystemen: Sanderson is een meester in ‘hard magic systems’, wat betekent dat de regels van de magie duidelijk zijn gedefinieerd en consistent worden toegepast. Dit maakt de magie geloofwaardig en stelt lezers in staat om de implicaties en mogelijkheden ervan te doorgronden.
- Diepgaande Wereldopbouw: Elke planeet binnen de Cosmere heeft zijn eigen unieke ecologie, cultuur, geschiedenis en zelfs geofysische kenmerken die direct invloed hebben op de levensstijl en de magie van de bewoners.
- Filosofische Thema’s: Onder de oppervlakte van de epische plots en spectaculaire magie, verkent Sanderson diepgaande thema’s zoals geloof, filosofie, politiek, geestelijke gezondheid en de aard van goed en kwaad.
- De Puzzel van de Cosmere: Voor veel fans is een deel van de aantrekkingskracht het ontrafelen van de grotere Cosmere-puzzel. Het herkennen van Hoid, het spotten van verwijzingen naar andere werelden, en het verbinden van de Scherven-mythologie voegt een extra dimensie toe aan het leesplezier.
- Aanhoudende Ontwikkeling: Sanderson blijft de Cosmere uitbreiden met nieuwe boeken en series, waardoor fans altijd iets hebben om naar uit te kijken en het universum constant groeit en evolueert.
Hoe begin je met de Cosmere?
Hoewel alle Cosmere-boeken uiteindelijk met elkaar verbonden zijn, raadt Sanderson zelf aan om te beginnen met een van de standalone series. De meest populaire startpunten zijn:
- Mistborn: Het Laatste Rijk (The Final Empire): Een perfecte introductie tot Sandersons schrijfstijl en harde magiesystemen.
- Elantris: Zijn debuutroman, een goede optie voor wie iets compacters zoekt.
- Warbreaker: Een standalone verhaal dat goed dient als een inleiding tot zijn wereldopbouw en karakterontwikkeling.
Voor lezers die zich eenmaal hebben ondergedompeld in een van deze werelden en meer willen, opent de Cosmere zich als een immens, belonend universum vol avontuur, mysterie en epische verhalen. De Cosmere is meer dan zomaar een verzameling boeken; het is een meesterwerk van wereldopbouw en interconnectiviteit dat de grenzen van fantasy verlegt.
